Quruqlik ekotizimlari
Barqaror rivojlanish maqsadi 15

Quruqlik ekotizimlari

SDG 15

2030 Kun tartibi: BRM 15 - Quruqlik ekotizimlari

Nizomiy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti yashil infratuzilmani rivojlantirish va mahalliy biologik xilma-xillikni qo‘llab-quvvatlashga tizimli yondashuvni amalga oshirib, kampusning ekologik holatini yaxshilashni BMTning 15-barqaror rivojlanish maqsadi - “Yerda hayot”ga muvofiq tashkiliy missiyasining ajralmas qismi sifatida ko‘rib chiqmoqda. Universitet har bir ekilgan daraxt va har bir ekologik tashabbusni bir martalik hodisa sifatida emas, balki biologik xilma-xillikni saqlash va tabiatni muhofaza qilish mavzularini ta’lim jarayoniga tizimli integratsiyalash orqali mustahkamlangan, kampusda tirik, biologik xilma-xil shahar ekotizimini qurish bo‘yicha uzoq muddatli strategiyaning bir qismi sifatida qaraydi.

Quruqlik ekotizimlari

Missiya

Yashil kampus infratuzilmasini rivojlantirish, mahalliy biologik xilma-xillikni muhofaza qilish va boyitish hamda talabalar va xodimlarda ekologik mas’uliyatli tafakkurni shakllantirish, atrof-muhitni asrash tamoyillarini Universitetning ham jismoniy kampusi, ham ta’lim missiyasiga integratsiya qilish.

Universitetning istiqboli

Milliy va xalqaro miqyosda e’tirof etilgan, biologik xilma-xillikka ega barqaror kampus ekotizimini saqlab qolish hamda quruqlikdagi hayotni muhofaza qilishga bo‘lgan chuqur va shaxsiy sadoqatini O‘zbekiston bo‘ylab maktablar va jamoalarga yetkazadigan pedagoglar avlodini tayyorlash.

Ustuvor yo'nalishlar

Daraxt ekish va yashash muhitlarini yaratish orqali mahalliy biologik xilma-xillikni muhofaza qilish va boyitish.

Kampusning ekologik faoliyati bo‘yicha xalqaro e’tirofni saqlab qolish va mustahkamlash.

Biologik xilma-xillikni muhofaza qilish va ekotizimlar mavzularini o‘quv dasturlariga integratsiya qilish.

Tabiatni muhofaza qilish va resurslardan oqilona foydalanish bo‘yicha akademik konferensiyalar va forumlar tashkil etish.

Atrof-muhitni muhofaza qilishga bo‘lgan mas’uliyatni atrofdagi jamoalar va ekologik jihatdan zaif hududlarga kengaytirish.

Bo‘lajak pedagoglarni ekologik qadriyatlarni butun mamlakat bo‘ylab maktablarga yetkazishga tayyorlash.

Faoliyat yo'nalishlari

Faoliyat yo'nalishlari

  • Kampusni ko‘kalamzorlashtirish va “Yashil Makon” loyihasi: Milliy “Yashil Makon” loyihasi doirasida 2025-yilda universitet hududida rejalashtirilgan 1 600 tup ko‘chat o‘rniga jami 1 620 tup daraxt ko‘chati ekilib, rejaning 101% bajarilishiga erishildi. Ekilgan daraxtlar orasida manzarali va mevali daraxt turlari mavjud bo‘lib, ular kampusdagi biologik xilma-xillikni boyitish, havo sifatini yaxshilash hamda qushlar va hasharotlar uchun tabiiy yashash muhitlarini yaratishga xizmat qilmoqda.
  • Fakultetlar tashabbusi bilan daraxt ekish va ko‘kalamzorlashtirish an’analari: Daraxt ekish ishlari yillik “Yashil Makon” marafonidan tashqari, universitet hayotining muntazam an’analaridan biriga aylandi. Muntazam o‘tkaziladigan “Ma’rifat ulashib” adabiy-ma’rifiy uchrashuvlari ko‘pincha jamoaviy daraxt ekish marosimi bilan yakunlanib, atrof-muhitga mas’uliyatli munosabatni Universitetning madaniy missiyasi bilan uyg‘unlashtiradi. 2024-yil noyabr oyida rektor Qoraqalpog‘iston Respublikasida o‘tkazilgan umummilliy “Yashil kelajak” marafoni doirasida mevali va manzarali ko‘chatlar ekishda shaxsan ishtirok etdi, shu kuni Universitetning o‘zida yana 400 tup manzarali ko‘chat ekildi.
  • Jamoatchilikning atrof-muhitni muhofaza qilishdagi ishtiroki (Hashar): Atrof-muhitni ixtiyoriy ravishda muhofaza qilish madaniyati o‘zbek jamiyatida chuqur ildiz otgan an’anaviy jamoaviy mehnat shakli - hashar orqali ayniqsa yaqqol namoyon bo‘ladi. Universitet yiliga ikki marta, bahorda va yoz oxirida, umummilliy “Obod va Fayzli Mahalla - Yurt Ko‘rki” aksiyasida ishtirok etadi. Ushbu tadbirlar davomida deyarli barcha fakultetlarning professor-o‘qituvchilari, xodimlari va talabalari kampus hududlarini tozalaydilar, daraxtlarni butaydilar va oqlaydilar hamda gulzorlarga qaraydilar.
  • Ekologik ta’lim va o‘quv dasturlariga integratsiya: Atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekotizimlarni asrash masalalari Universitetning o‘quv dasturlarida muhim o‘rin tutadi. Talabalar tabiiy ekotizimlarning faoliyat yuritish mexanizmlari, ularning buzilishi oqibatlari va ularni tiklash yo‘llarini o‘rganadilar. Bu ekologik mas’uliyatli xulq-atvor uchun ilmiy asos yaratadi. Mazkur yo‘nalish bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlaydigan pedagogika universiteti uchun alohida ahamiyatga ega bo‘lib, ular ekologik qadriyatlarni mamlakat bo‘ylab minglab o‘quvchilarga yetkazadilar.

Asosiy yutuqlar

  • 2025-yilda 1 620 tup daraxt ko‘chati ekilib, yillik 1 600 tup ko‘chat ekish rejasining 101% bajarilishiga erishildi.
  • 2023-yil noyabr oyida loyiha boshlanganidan buyon kampusni ko‘kalamzorlashtirish ishlari izchil davom ettirilib kelinmoqda. Loyiha doirasida dastlab 400+ tup ko‘chat ekilgan.
  • UI GreenMetric reytingida O‘zbekiston universitetlari orasida 4-o‘rinni, jahon miqyosida esa 1 050 ta muassasa orasida 353-o‘rinni egalladi.
  • 2024-yil bahorida Kasb ta’limi fakultetida qo‘shimcha 200+ tup ko‘chat ekildi, Tabiiy fanlar fakultetida esa yangi gulzorlar barpo etildi.
  • 2024-yil noyabr oyida kampus hududida yana 400 tup ko‘chat ekildi. Bu tadbir rektorning Qoraqalpog‘iston Respublikasida o‘tkazilgan “Yashil kelajak” marafonidagi ishtirokiga to‘g‘ri keldi.
  • 2025-yil noyabr oyida Ohangaron tumanida jamoaviy hashar o‘tkazilib, atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan faoliyat kampus hududidan tashqaridagi jamoalarga ham kengaytirildi.
Asosiy yutuqlar

Ta’sir

Barqaror va o‘lchab bo‘ladigan ko‘kalamzorlashtirish ishlari hamda xalqaro mezonlarga asoslangan GreenMetric reytingidagi natijalar orqali Universitet biologik xilma-xillikni muhofaza qilish va ekotizimlarni tiklashga qo‘shayotgan aniq va miqdoriy jihatdan o‘lchanadigan hissasini namoyon etmoqda. Biologik xilma-xillikni muhofaza qilish tamoyillarini ham jismoniy kampusga, ham o‘quv dasturlariga integratsiya qilish orqali Universitet tabiatga g‘amxo‘rlik qilishni chuqur shaxsiy qadriyat sifatida qabul qiladigan pedagoglar avlodini tarbiyalamoqda va shu orqali mamlakat bo‘ylab maktablar va jamoalarda Barqaror rivojlanishning 15-maqsadiga qo‘shayotgan hissasini kengaytirmoqda.
Quruqlik ekotizimlari